spin wrote:Anyone able to explain why, necessarily, υπο should be translated as indicative of agency in
σωθησονται [υπο] αυτου του {καταθεματος}
saved [from under/by] the {cursed thing} itself
and not "from [some consequence]" or "from under [some power]", which the context suggests to me?
Good question. LSJ has:
A. WITH GENITIVE,
I. of Place, with Verbs of motion, from under, αὖτις ἀναστήσονται ὑ. ζόφου they will rise again from under the gloom, Il.21.56; “ὑ. χθονὸς ἧκε φόωσδε” Hes.Th.669; “ῥέει κρήνη ὑ. σπείους” Od.9.141, cf. Pl.Phdr.230b; “ὄσσε δεινὸν ὑ. βλεφάρων ἐξεφάανθεν” Il.19.17; ἐσιδόντες ὑπαὶ χειμῶνος αἴγλαν from under the storm-cloud, B.12.139; esp. of rescuing from under another's power, after the Verbs ἐρύεσθαι, ἁρπάζειν, ῥύεσθαι, ἐρύειν, Il.9.248, 13.198, 17.224,235; “ἤγαγεν ὑμέτερόνδ᾽ ἀνδροκτασίης ὕ. λυγρῆς” from the consequences of, 23.86; also ἵππους μὲν λῦσαν ὑ. ζυγοῦ from under the yoke, 8.543, Od.4.39; ὑπ᾽ ἀρνειοῦ λυόμην I loosed myself from under the ram, 9.463; σπλάγχνων ὕπο ματέρος μόλεν, i.e. was born, Pi.N.1.35, cf. O.6.43; rarely in Trag., “ὑ. πτερῶν σπάσας” E.Andr.441; “περᾷ γὰρ ἥδ᾽ ὑ. σκηνῆς πόδα” Id.Hec.53; once in Hdt., “τὰς δέ οἱ ἵππους ὑ. τοῦ ἅρματος νεμομένας ἀφανισθῆναι” 4.8; “αἴ τις ὑ. τῶν νομίων τῶν ἐπιϝοικων ἀνχωρέῃ” SIG47.27 (Locris, v B.C.); cf. ὑπέκ.
It seems that "saved from under the curse" or "saved from under the curse's power" would be appropriate. I am not sure why it is not seized upon more often.
Can anyone give other contexts for καταθεμα (beside Rev 22:3)? or is it basically a hapax legomenon, used here and nowhere else?
I lack the time to go through these appropriately, but here is a list of contexts for the string κατάθεμα from the TLG (via Diogenes). I have not done any declining or conjugating, so it is by no means exhaustive:
Novum Testamentum, Evangelium secundum Matthaeum (0031: 001)
“The Greek New Testament, 2nd edn.”, Ed. Aland, K., Black, M., Martini, C.M., Metzger, B.M., Wikgren, A.
Stuttgart: Württemberg Bible Society, 1968.
Chapter 26, section 74, line 1
τότε ἤρξατο καταθεματίζειν καὶ ὀμνύειν ὅτι Οὐκ οἶδα
τὸν ἄνθρωπον.
Go to Context
Novum Testamentum, Apocalypsis Joannis (0031: 027)
“The Greek New Testament, 2nd edn.”, Ed. Aland, K., Black, M., Martini, C.M., Metzger, B.M., Wikgren, A.
Stuttgart: Württemberg Bible Society, 1968.
Chapter 22, section 3, line 1
καὶ πᾶν κατάθεμα οὐκ ἔσται ἔτι.
Go to Context
Justinus Martyr Apol., Dialogus cum Tryphone (0645: 003)
“Die ältesten Apologeten”, Ed. Goodspeed, E.J.
Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1915.
Chapter 47, section 4, line 11
καὶ τοὺς ἀπὸ τοῦ σπέρματος τοῦ Ἀβραὰμ
ζῶντας κατὰ τὸν νόμον καὶ ἐπὶ τοῦτον τὸν Χριστὸν μὴ πιστεύ-
οντας πρὶν τελευτῆς τοῦ βίου οὐ σωθήσεσθαι ὁμοίως ἀποφαί-
νομαι, καὶ μάλιστα τοὺς ἐν ταῖς συναγωγαῖς κατα-
θεματίσαντας καὶ καταθεματίζοντας τοὺς ἐπ' αὐτὸν τοῦτον
τὸν Χριστὸν πιστεύοντας ὅπως τύχωσι τῆς σωτηρίας καὶ τῆς
τιμωρίας τῆς ἐν τῷ πυρὶ ἀπαλλαγῶσιν.
Go to Context
Pseudo-Justinus Martyr, Quaestiones et responsiones ad orthodoxos (0646: 009)
“Corpus apologetarum Christianorum saeculi secundi, vol. 5, 3rd edn.”, Ed. Otto, J.C.T.
Jena: Mauke, 1881, Repr. 1969.
Morel page 473, section A, line 6
Τίς
δὲ ἡ διαφορὰ ἑκατέρων, τουτέστι τοῦ ἀναθεματισμοῦ, καὶ τοῦ
καταθεματισμοῦ, καὶ τί τὸ ὑπὸ θατέρου σημαινόμενον;
Go to Context
Pseudo-Justinus Martyr, Quaestiones et responsiones ad orthodoxos
Morel page 473, section B, line 3
Ἀνάθεμα λέγεται τὸ ἀνακείμενον καὶ ἀφωρισμένον θεῷ
καὶ εἰς κοινὴν χρῆσιν μηκέτι λαμβανόμενον, ἢ τὸ ἀπηλλοτριω-
μένον θεοῦ διὰ κακίαν· κατάθεμα δέ ἐστι τὸ συνθέσθαι τοῖς
ἀναθεματίζουσιν.
Go to Context
Clemens Romanus et Clementina Theol., Contestatio [Sp.] (1271: 004)
“Die Pseudoklementinen I. Homilien, 2nd edn.”, Ed. Rehm, B., Irmscher, J., Paschke, F.
Berlin: Akademie–Verlag, 1969; Die griechischen christlichen Schriftsteller 42.
Chapter 4, section 3, line 3
πρὸς τούτοις δ' ἅπασιν εἰ ψεύσομαι, κατάθεμα ἔσομαι ζῶν καὶ
θανὼν καὶ αἰωνίῳ κολασθήσομαι κολάσει.
Go to Context
Didache XII Apostolorum, Διδαχαὶ τῶν ἀποστολῶν (1311: 001)
“La Didachè. Instructions des Apôtres”, Ed. Audet, J.P.
Paris: Lecoffre, 1958.
Chapter 16, section 5, line 3
Τότε ἥξει ἡ κτίσις τῶν ἀνθρώπων εἰς τὴν πύρωσιν τῆς δοκιμασίας,
καὶ σκανδαλισθήσονται πολλοὶ καὶ ἀπολοῦνται· οἱ δὲ ὑπομείναντες ἐν
τῇ πίστει αὐτῶν σωθήσονται ἀπ' αὐτοῦ τοῦ καταθέματος.
Go to Context
Irenaeus Theol., Adversus haereses (libri 1–2) (1447: 001)
“Sancti Irenaei episcopi Lugdunensis libri quinque adversus haereses, vol. 1”, Ed. Harvey, W.W.
Cambridge: Cambridge University Press, 1857.
Book 1, chapter 7, section 3, line 5
Ἤδη δὲ τῶν προτέρων [Interpres, πιστοτάτων] τινὲς
γυναικῶν τῶν ἐχουσῶν τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ, καὶ μὴ ἐξαπα-
τηθεισῶν, ἃς ὁμοίως ταῖς λοιπαῖς ἐπετήδευσε παραπείθειν,
κελεύων αὐταῖς προφητεύειν, καὶ καταφυσήσασαι, καὶ καταθε-
ματίσασαι αὐτὸν, ἐχωρίσθησαν τοῦ τοιούτου θιάσου· ἀκριβῶς
εἰδυῖαι, ὅτι προφητεύειν οὐχ ὑπὸ Μάρκου τοῦ μάγου ἐγγίνεται
τοῖς ἀνθρώποις, ἀλλ' οἷς ἂν ὁ Θεὸς ἄνωθεν ἐπιπέμψῃ τὴν
χάριν αὑτοῦ, οὗτοι θεόσδοτον ἔχουσι τὴν προφητείαν, καὶ
τότε λαλοῦσιν ἔνθα καὶ ὁπότε Θεὸς βούλεται, ἀλλ' οὐχ ὅτε
Μάρκος κελεύει.
Go to Context
Irenaeus Theol., Adversus haereses (libri 1-2)
Book 1, chapter 9, section 3, line 20
Ἣν γνώμην ὄντως καταφυσήσαντας, καὶ
καταθεματίσαντας, δέον πόῤῥω που μακρὰν φυγεῖν ἀπ' αὐτῶν,
καὶ ᾗ πλέον διισχυρίζονται, καὶ χαίρουσιν ἐπὶ τοῖς παρευρή-
μασιν αὐτῶν, ταύτῃ μᾶλλον εἰδέναι πλέον αὐτοὺς ἐνεργεῖσθαι
ὑπὸ τῆς ὀγδοάδος τῶν πονηρῶν πνευμάτων· καθάπερ οἱ εἰς
φρενίτιδα διάθεσιν ἐμπεσόντες, ᾗ πλέον γελῶσι, καὶ ἰσχύειν
δοκοῦσιν, καὶ ὡς ὑγιαίνοντες πάντα πράττουσι, ἔνια δὲ καὶ
ὑπὲρ τὸ ὑγιαίνειν, ταύτῃ μᾶλλον κακῶς ἔχουσι.
Go to Context
Martyrium Et Ascensio Isaiae, Fragmenta (1483: 001)
“Fragmenta pseudepigraphorum quae supersunt Graeca”, Ed. Denis, A.–M.
Leiden: Brill, 1970; Pseudepigrapha veteris testamenti Graece 3.
Chapter 3, section 18, line 2
Καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ ἅγιος
Ἡσαΐας· Κατάθεμά σοι, Μελχία
ψευδοπροφῆτα, διάβολε· Ζῆ γὰρ
κύριος ὁ θεός μου καὶ ζῆ τὸ
πνεῦμα αὐτοῦ τὸ λαλοῦν ἐν ἐμοί,
ὅτι Ἱερουσαλὴμ αὕτη ἡ μεγάλη
πόλις καὶ εὐρύχωρος τέλεον ἐρη-
μωθήσεται, καὶ Μανασσὴς καὶ τὰ
τέκνα αὐτοῦ καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ
καὶ οἱ ἄρχοντες αὐτοῦ καὶ ὁ λαὸς
τῆς πόλεως ταύτης αἰχμάλωτοι
Go to Context
Eusebius Scr. Eccl., Theol., Demonstratio evangelica (2018: 005)
“Eusebius Werke, Band 6: Die Demonstratio evangelica”, Ed. Heikel, I.A.
Leipzig: Hinrichs, 1913; Die griechischen christlichen Schriftsteller 23.
Book 10, chapter 3, section 20, line 6
ἐπεὶ δὲ εἰσέτι νῦν οἱ ἐκ περιτομῆς τὴν τῶν πατέρων
αὐτῶν εἰς ἑαυτοὺς ἀρὰν ἐπισπώμενοι, βλασφήμοις καὶ ἀσεβέσι ῥήμασι
καταθεματίζειν τὸν σωτῆρα καὶ κύριον ἡμῶν καὶ τοὺς εἰς αὐτὸν
πεπιστευκότας ἅπαντας εἰώθασιν, τούτου χάριν ἑξῆς ἐπιλέγει «κατ-
αράσονται αὐτοί, καὶ σὺ εὐλογήσεις·
οἱ ἐπανιστάμενοί μοι αἰσχυν-
θήτωσαν, ὁ δὲ δοῦλός σου εὐφρανθήσεται.
Go to Context
Eusebius Scr. Eccl., Theol., Commentaria in Psalmos (2018: 034); MPG 23–24.
Volume 23, page 100, line 7
Δῆλον οὖν,
ὡς οἱ μισοῦντες καὶ καταθεματίζοντες Ἰησοῦν μι-
σοῦσι τὸν Θεόν· Ὁ γὰρ ἐμὲ, φησὶ, δεχόμενος δέ-
χεται τὸν ἀποστείλαντά με· καὶ, Ὁ ὁμολογῶν
τὸν Υἱὸν, καὶ τὸν Πατέρα ἔχει· οὐκοῦν καὶ ὁ μι-
σῶν τὸν Υἱὸν, καὶ τὸν Πατέρα μισεῖ. Καὶ πᾶς δὲ ἁμαρ-
τάνων μισεῖ τὸν Θεόν· μισεῖ γὰρ σοφίαν καὶ δικαιο-
σύνην, ἅπερ ἐστὶ Χριστός.
Go to Context
Epiphanius Scr. Eccl., Panarion (= Adversus haereses) (2021: 002)
“Epiphanius, Bände 1–3: Ancoratus und Panarion”, Ed. Holl, K.
Leipzig: Hinrichs, 1:1915; 2:1922; 3:1933; Die griechischen christlichen Schriftsteller 25, 31, 37.
Volume 2, page 8, line 5
Ἤδη δὲ τῶν πιστοτέρων τινὲς γυναικῶν τῶν ἐχουσῶν τὸν φόβον τοῦ
θεοῦ καὶ μὴ ἐξαπατηθεισῶν, ἃς ὁμοίως ταῖς λοιπαῖς ἐπετήδευσε παρα-
πείθειν κελεύων αὐταῖς προφητεύειν, [καὶ] καταφυσήσασαι καὶ καταθεμα-
τίσασαι αὐτὸν ἐχωρίσθησαν τοῦ τοιούτου † θιάσου, ἀκριβῶς εἰδυῖαι ὅτι
προφητεύειν οὐχ ὑπὸ Μάρκου τοῦ μάγου ἐγγίνεται τοῖς ἀνθρώποις, ἀλλ'
οἷς ἂν ὁ θεὸς ἄνωθεν ἐπιπέμψῃ τὴν χάριν αὐτοῦ, οὗτοι θεόσδοτον ἔχουσι
τὴν προφητείαν καὶ τότε λαλοῦσιν ἔνθα καὶ ὁπότε θεὸς βούλεται, ἀλλ'
οὐχ ὅτε Μάρκος κελεύει.
Go to Context
Epiphanius Scr. Eccl., Panarion (= Adversus haereses)
Volume 2, page 26, line 22
ἣν γνώμην ὄντως
καταφυσήσαντας καὶ καταθεματίσαντας δέον πόρρω που <καὶ> μακρὰν
φυγεῖν ἀπ' αὐτῶν καὶ ᾗ πλέον διισχυρίζονται καὶ χαίρουσιν ἐπὶ τοῖς
παρευρέμασιν αὐτῶν, ταύτῃ μᾶλλον εἰδέναι πλέον αὐτοὺς ἐνεργεῖσθαι ὑπὸ
τῆς ὀγδοάδος τῶν πονηρῶν πνευμάτων, καθάπερ οἱ εἰς φρενίτιδα διάθεσιν
ἐμπεσόντες † ἢ πλέον γελῶσι καὶ ἰσχύειν δοκοῦσιν καὶ ὡς ὑγιαίνοντες
πάντα πράττουσιν, ἔνια δὲ καὶ ὑπὲρ τὸ ὑγιαίνειν, ταύτῃ μᾶλλον κακῶς
ἔχουσιν.
Go to Context
Basilius Theol., Liturgia (recensio brevior vetusta) (2040: 071); MPG 31.
Volume 31, page 1649, line 38
Ὁ Θεὸς, πάντας ἡμᾶς ἐλευθέρωσον, καὶ ἅπαντα
τὸν λαόν σου ἐλευθέρωσον ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας,
ἀπαρνήσεως πάσης καὶ βλασφημίας, ἀπὸ πάσης
ἀρᾶς καὶ κατάρας, μαγείας, φαρμακείας, εἰδωλο-
λατρείας ἐπιόρκου, καὶ ἐπιορκίας· ἀπὸ ἀναθέματος
καὶ καταθέματος, ἀπὸ χωρισμοῦ γενομένου, ἀπὸ βέ-
λους πετομένου, ἀπὸ στεναγμοῦ δικαίων τε καὶ
ἀδίκων, ἀπὸ πάσης ἀπαντήσεως αἱρετικῶν καὶ
ἐθνικῶν.
Go to Context
Origenes Theol., In Jeremiam (homiliae 1–11) (2042: 009)
“Origène. Homélies sur Jérémie, vol. 1”, Ed. Nautin, P.
Paris: Cerf, 1976; Sources chrétiennes 232.
Homily 10, section 8, line 7
Οὐ θαυμαστὸν εἰ τότε ἐγένετο ἡ κληρονομία αὐτοῦ «ὡς
λέων ἐν δρυμῷ»· νῦν ἔτι ἐν δρυμῷ λέοντές εἰσιν κατα-
θεματίζειν θέλοντες τὸν Ἰησοῦν καὶ δυσφημοῦντες αὐτὸν
καὶ ἐπιβουλεύοντες τοῖς πιστεύουσιν εἰς αὐτόν.
Go to Context
Origenes Theol., Dialogus cum Heraclide (2042: 018)
“Entretien d'Origène avec Héraclide”, Ed. Scherer, J.
Paris: Cerf, 1960; Sources chrétiennes 67.
Section 6, line 11
Ἐπὶ Θεοῦ καὶ ἐκκλησίας, καὶ <ὑπο>γράφω
καὶ καταθεματίζω· πλὴν μέντοι ἵνα μὴ δισταχθεὶς
ὅλως καὶ διψυχήσω † περί τινος πυνθάνομαι· καὶ γὰρ
τοῦτο οἴδασιν οἱ ἀδελφοὶ ὅτι ἔλεγον· «Ἔχω παρὰ τοῦ
ἀδελφοῦ ὠφεληθῆναι καὶ τοῦτο διδαχθῆναι.
Go to Context
Joannes Chrysostomus Scr. Eccl., In Matthaeum (homiliae 1–90) (2062: 152); MPG 57:13–472; 58:471–794.
Vol 58, pg 758, ln 28
Τότε ἤρξατο καταθε-
ματίζειν, καὶ ὀμνύειν, ὅτι Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον.
Go to Context
Theodorus Studites Scr. Eccl., Theol., Epistulae (2714: 002)
“Theodori Studitae Epistulae, vol. 1–2”, Ed. Fatouros, G.
Berlin: De Gruyter, 1992; Corpus Fontium Historiae Byzantinae, Series Berolinensis 31.
Epistle 276, line 52
σύνοδος κυροῦσα τὴν
πάλαι ἀσεβεστάτην καὶ καταθεματίζουσα τὴν ὀρθόδοξον.
Go to Context
Oecumenius Phil., Rhet., Commentarius in Apocalypsin (2866: 001)
“The complete commentary of Oecumenius on the Apocalypse”, Ed. Hoskier, H.C.
Ann Arbor: University of Michigan Press, 1928.
Page 247, line 18
καὶ πᾶν κατά-
θεμα οὐκ ἔσται ἔτι· καὶ ὁ θρόνος τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ ἀρνίου
ἐν αὐτῇ ἔσται, καὶ οἱ δοῦλοι αὐτοῦ λατρεύσουσιν αὐτῷ· καὶ
ὄψονται τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ τῶν
μετώπων αὐτοῦ· καὶ νὺξ οὐκ ἔσται ἔτι, καὶ οὐχ ἕξουσι
χρείαν φωτὸς λύχνου καὶ φωτὸς ἡλίου, ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς
φωτιεῖ αὐτούς, καὶ βασιλεύσουσιν εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν
αἰώνων· ἀμήν.
Go to Context
Oecumenius Phil., Rhet., Commentarius in Apocalypsin
Page 249, line 9
καὶ κατά-
θεμά φησι οὐκ ἔσται ἔτι. νῦν μὲν γὰρ κἂν σφόδρα
φεύγῃ τὰ ἀναθέματα, ὅμως ἐν αὐτοῖς καλινδούμεθα, μυ-
ρίων ἡμῖν προφάσεων ἀναφυομένων ἐν εἰδήσει τέ γε
καὶ ἀγνοίᾳ· τότε δέ γε πάσης ἔσονται ψυχικῆς κηλίδος,
ὥσπερ καὶ σωματικῆς, οἱ ἅγιοι καθαροί τε καὶ ἀμιγεῖς.
Go to Context
Acta Philippi, Acta Philippi (2948: 001)
“Acta apostolorum apocrypha, vol. 2.2”, Ed. Bonnet, M.
Leipzig: Mendelssohn, 1903, Repr. 1972.
Section 28, line 15
Ὀργισθεὶς δὲ ὁ Φίλιππος εἶπεν· Κατάθεμα· ἄπελθε λοιπὸν
κάτω ὅλος εἰς τὴν ἄβυσσον ἐνώπιον τούτων ἁπάντων.
Go to Context
Theodoretus Scr. Eccl., Theol., Quaestiones et responsiones ad orthodoxos [Dub.] (4089: 016)
“Θεοδωρήτου ἐπισκόπου πόλεως Κύρρου πρὸς τὰς ἐπενεχθείσας”, Ed. Papadopoulos–Kerameus, A.
St. Petersburg: Kirschbaum, 1895.
Page 12, line 25
Τίς ἡ διαφορὰ ἀναθέματος καὶ καταθεματισμοῦ δίδαξον.
Go to Context
Theodoretus Scr. Eccl., Theol., Quaestiones et responsiones ad orthodoxos [Dub.]
Page 122, line 28
> Εἰ ἀναθεματισμὸν μόνον ἐπὶ τῶν ἀτόπων ἡ
παλαιά τε καὶ νέα διαθήκη ἐπίσταται, πῶς ὁ μακάριος Πέτρος
ἐν τῷ πάθει τὸν δεσπότην ἀρνούμενος καταθεματίζειν ἤρξατο;
Go to Context
Theodoretus Scr. Eccl., Theol., Quaestiones et responsiones ad orthodoxos [Dub.]
Page 123, line 2
τίς δὲ ἡ διαφορὰ ἀμφοτέρων, τουτέστι τοῦ ἀναθεματισμοῦ καὶ
τοῦ καταθεματισμοῦ, καὶ τί τὸ ὑπὸ θατέρου σημαινόμενον;
Go to Context
Theodoretus Scr. Eccl., Theol., Quaestiones et responsiones ad orthodoxos [Dub.]
Page 123, line 5
> Ἀνάθεμα λέγεται ἢ τὸ ἀνακείμενον καὶ ἀφω-
ρισμένον θεῷ καὶ εἰς κοινὴν χρῆσιν μηκέτι λαμβανόμενον, ἢ τὸ
ἀπηλλοτριωμένον θεῷ διὰ κακίαν. κατάθεμα δέ ἐστι τὸ συνθέσθαι
τοῖς ἀναθεματίζουσιν.
Go to Context
Concilia Oecumenica (ACO), Synodus Constantinopolitana et Hierosolymitana anno 536 (5000: 004)
“Acta conciliorum oecumenicorum, vol. 3”, Ed. Schwartz, E.
Berlin: De Gruyter, 1940, Repr. 1965.
Tome 3, page 88, line 19
ἔστωσαν τοίνυν οἱ εἰρημένοι Σεβῆρος ὁ
Ἀκέφαλος καὶ Ἰωάννης ὁ μανδρίτης καὶ τὸ δυσσεβὲς αὐτῶν φρόνημα μετὰ τῶν κοινω-
νούντων αὐτοῖς ἀνάθεμα καὶ κατάθεμα ἀπὸ πατρὸς καὶ υἱοῦ καὶ ἁγίου πνεύματος ἐν τῶι
οὐρανῶι καὶ ἐν τῆι γῆι, ἐν τῶι αἰῶνι τούτωι καὶ ἐν τῶι μέλλοντι.
Go to Context
Doctrina Patrum, Doctrina patrum (fort. auctore Anastasio Sinaïta vel Anastasio Apocrisiario) (7051: 001)
“Doctrina patrum de incarnatione verbi”, Ed. Diekamp, F.
Münster: Aschendorff, 1907.
Page 271, line 4
>
Ἀνάθεμα τοίνυν καὶ κατάθεμα – ὁμόφυλοι καὶ
τὴν ἀσέβειαν σύστοιχοι.
Go to Context
Passages found: 28